در دنیای پرشتاب امروز، توانمندی سازگار یا Adaptability به یکی از کلیدیترین مهارتهای فردی و سازمانی تبدیل شده است. تغییرات پیدرپی در فناوری، بازار کار و شرایط اجتماعی باعث شده است که دیگر تنها داشتن دانش و تجربه کافی نباشد؛ بلکه توانایی انطباق با شرایط جدید، یادگیری مداوم و بازنگری در شیوههای قدیمی اهمیت ویژهای پیدا کند. سازگاری به معنای انعطافپذیری در برابر تغییر، پذیرش شرایط تازه و یافتن راهکارهای نو برای مواجهه با چالشهاست. افرادی که از این توانمندی برخوردارند، نهتنها در شرایط بحرانی عملکرد بهتری دارند، بلکه میتوانند از تغییرات به عنوان فرصتی برای رشد استفاده کنند.
در محیطهای کاری، این مهارت به مدیران و کارکنان کمک میکند تا با تحولات سازمانی، فناوریهای نوین و نیازهای متغیر مشتریان همگام شوند. در زندگی فردی نیز، سازگاری سبب افزایش تابآوری، مدیریت بهتر استرس و ایجاد دیدگاهی مثبت نسبت به آینده میشود. به همین دلیل، توانمندی سازگار نهتنها یک ویژگی فردی ارزشمند است، بلکه به عنوان یک سرمایهی مهم برای موفقیت پایدار در دنیای متغیر امروز شناخته میشود.
توانمندی سازگار (Adaptability) در یک نگاه
نیروهای سازگار، توانایی قابلتوجهی در رویارویی در شرایط سخت و سازگاری با محیط دارند. این نیروها برای فعالیتهای کاری با مسیر شغلی پرابهام، پرمخاطره و پراستراس بسیار مناسب هستند. در چنین شرایطی نیروی سازگار با حفظ آرامش خود و همکاران، سازمان را از فروپاشی حفظ میکند.
توضیح تفصیلی توانمندی سازگار (Adaptability)
زندگی در لحظه
نیروهای سازگار به شکل اعجابانگیزی توانایی زندگی در لحظه را دارند. این مدل تفکر و رفتار توانایی موجسواری بر شرایط و حوادث را به این نیروها میدهد. نیروهای سازگار با رخدادن هر اتفاق پیشبینی نشدهای، بدون احساس تشویش و حال بد، سعی در نشان دادن بهترین واکنش ممکن را به آن موقعیت دارند.
افرادی آرام و مطمئن
نیروهای سازگار به طور ذاتی آرام بوده و پیشبینیپذیر هستند. در نتیجه بهجوش نیامده، عصبانی نشده، غمگین نشده و به سرعت بیتاب نمیشوند. آرامش ذاتی نیروهای سازگار باعث ایجاد احساسی خوب در اطرافیان میشود.
حفظ آرامش خود
نیروهای سازگار در تمام موقعیتها و شرایط (از جمله دعواها و تنشهای بین فردی، فشار کاری بالا، عقب ماندن پروژهها و نیروهای ناکارآمد)، آرامش خود را حفظ میکنند.
آرام کردن دیگران
آرامش ذاتی نیروهای سازگار به خودی خود باعث آرام شدن دیگر نیروها میشود. اما اگر این نیروها دارای شخصیت برونگرا بوده و خصوصاً نمرات بالایی در زیرمقیاسهای قاطعیت و جمعگرایی داشته باشند، میتوانند این آرامش خود را به شکلی بسیار بیشتر منتقل کنند.
ترمیم سریع خود پس از هر شکست
تقریباً برای هر فرد متخصصی بدیهی است که شکست خوردن برای هر فردی که وارد حوزه کسب و کار شده اتفاق میفتد و تجربه شکست، پیشنیاز پیروزیهای آتی است. اما عدهای از نیروها با شکستهای شغلی و خصوصاً ورشکستگیها، شکستهای پیاپی یا در مواجه با کارفرمای سرزنشگر به سرعت ناامید شده و انگیزه خود را از دست میدهند. در مقابل نیروهای با توانمندی سازگار به راحتی با تجربه شکست کنار آمده و تجدید قوا میکنند. در نتیجه این نیروها برای مسیرهای شغلی پرریسک و پرفشار میتوانند بسیار کارا باشند.
ارتباط با افراد سخت
همواره در اطرافمان افرادی وجود دارند که به سرعت عصبی شده، غیرمنطقی، عجول یا بداخلاق هستند. هر چقدر که نیروهای مثبتگرا در ارتباط با این افراد آسیب میبینند، نیروهای سازگار قادرند تا ارتباطی سالم و طولانی با این افراد برقرار کنند. بطوری که آسیب ندیده و گلیم خود را از آب بیرون بکشند. در نتیجه این نیروها برای فعالیتهای کاری مانند روابط عمومی یا فروش میتوانند بسیار مناسب باشند.
نقاط کور توانمندی سازگار (Adaptability)
نظم پایین
بطور کلی اگر پایبند به قیدوبند و برنامه خاصی باشید، اتفاقات غیرقابل پیشبینی و برنامهریزی نشده میتواند افراد با توانمندی منضبط را بسیار آزار دهد. در مقابل نیروهای سازگار تا حد بسیار زیادی از چارچوبها و برنامههای دورهای فارغ هستند و در نتیجه میتوانند برخورد مناسبی با این مدل رخدادهای پیشبینی نشده کنند. اما نقطه کور این توانمندی آنجایی است که افراد سازگار نظم ذهنی خاصی نداشته و حتی ممکنه شلخته به نظر بیایند. این ویژگی در میان نیروهای سازگار، ایدهپرداز و تا حدی گرداننده مشترک است.
همکاری با نیروهای استراتژیک تا حد خوبی نظم ذهنی مورد نیاز را فراهم میکند.
فعالیت کاری بسیار ساختارمند
با توجه به بینظمی نسبی نیروهای سازگار و قرار نگرفتن این نیروها در چارچوبی مشخص، نیروهای سازگار برای فعالیتهای با روال کاری تکراری، نظم زمانی زیاد و ساختار مشخص چندان گزینههای مناسبی نیستند. فعالیتهای کاری بسیار ساختارمند میتوانند بسیاخستهکننده و بسیار کسلکننده باشند.
نمونهای از توانمندی سازگار (Adaptability)
«یاشار. پ.» مدیر پروژه: در محل کارم، آرامترین شخصی که میشناسم خودم هستم. وقتی کسی میآید و میگوید: ما درست برنامهریزی نکردهایم، تا فردا باید همهچیز تغییر کند، همکارانم بهتزده و عصبی میشوند اما من به سرعت با موضوع کنار آمده و شروع به اطمینان دادن به همکارانم میکنم. هیچ بحرانی آنقدر بزرگ نیست که همه چیز را از ما بگیرد. انگار که با اطمینان دادن از بزرگنمایی که در افکار بعضی همکارانم است جلوگیری میکنم. من این فشار را دوست دارم؛ محیط کاری که نیاز به واکنش در لحظه دارد، باعث میشود احساس پویایی و زنده بودن کنم.
تطبیق نظریه کلیفتون با پنج عامل بزرگ شخصیتی در تست نئو و نیازهای اساسی گلاسر
از دیدگاه نظریه صفات که به وسیلهی تست شخصیتشناسی نئو مورد ارزیابی قرار میگیرد؛ نیروهای با توانمندی سازگار دارای نمرات پایینی در مقیاس روانرنجوری و خصوصاً اضطراب، حساسیت به استرس و پرخاشگری دارند. نیروهای سازگار لزوماً برونگرا نیستند اما اگر از نظر شخصیتی نمرات بالایی در برونگرایی داشته باشند، میتوانند در آرام کردن دیگران بهتر عمل کنند.
بر اساس نیازهای اساسی گلاسر، توانمندی سازگار با نیاز به بقای همبستگی منفی دارد. زیرا نیروهای با نیاز به بقای بالا به سرعت خطرها را ارزیابی کرده و زودتر از دیگران مضطرب میشوند. اضطراب آنها به صورت تکاملی شانس دور ماندن از خطر و بقای این نیروها را افزایش میدهد. در صورتی که نیروهای با توانمندی سازگار فشار روانی را بسیار کمتر و در مواقع نادرتری تجربه میکنند.
سخن آخر
نیروهای سازگار بهترین گزینه برای مشاغل پراسترس و غیرقابل پیشبینی مانند پشتیبانی مشتریان، روابط عمومی، مدیر محصول، مدیر پروژه، مدیر اجرایی، مشاغل اورژانس، نظارت، پلیس، مددکاری اجتماعی و آتشنشانی هستند. از سوی دیگر به هیچ عنوان برای مشاغل یکنواخت با روال کاری مشخص یا نظم زیاد مناسب نیستند.